Hububat, Bakliyat ve Yağlı Tohumlar İhracatı 1,9 Milyar Dolara Ulaştı: Ayçiçek Yağı Zirvede 🌾📦

Türkiye’nin gıda ihracatında stratejik öneme sahip sektörlerinden biri olan hububat, bakliyat, yağlı tohumlar ve mamulleri sektörü, 2026 yılının ilk iki ayında güçlü performansını sürdürdü. Türkiye İhracatçılar Meclisi verilerine göre sektörün Ocak-Şubat dönemindeki toplam ihracatı 1,9 milyar dolara ulaştı. Küresel ticarette jeopolitik gelişmeler ve lojistik risklerin arttığı bir dönemde elde edilen bu rakam, Türkiye’nin işlenmiş gıda ve tarım ürünleri ihracatındaki güçlü konumunu ortaya koyuyor. 📊🌍

Sektörün ihracat performansı incelendiğinde miktar bazında bazı gerilemeler görülmesine rağmen ürün birim fiyatlarındaki artışın ihracat gelirlerini desteklediği dikkat çekiyor. Yılın ilk iki ayında ihracat miktarı yıllık bazda %21,3 gerilerken, birim fiyatların %14,4 artması toplam ihracat değerindeki düşüşün sınırlı kalmasını sağladı. Bu durum, özellikle katma değerli gıda ürünlerinin ihracattaki önemini bir kez daha ortaya koydu. 📈

En Çok İhracat Yapılan Ürün Ayçiçek Yağı Oldu 🌻

Sektörün ürün bazlı ihracat verilerine bakıldığında ayçiçek yağı 191,8 milyon dolarlık ihracatla ilk sırada yer aldı. Bu ürün grubunda geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık %10,9’luk bir artış yaşanması dikkat çekti. Türkiye’nin ayçiçek yağı üretiminde ve işleme kapasitesinde güçlü bir altyapıya sahip olması, bu ürünü ihracatta öne çıkaran en önemli faktörlerden biri olarak görülüyor.

İhracat sıralamasında ikinci sırada çikolata ve kakao bazlı ürünler yer aldı. Bu ürün grubundan elde edilen ihracat geliri 170,3 milyon dolar seviyesine ulaştı. Türkiye’nin özellikle işlenmiş gıda üretiminde yüksek kalite standartlarına sahip olması, çikolata ve şekerleme ürünlerinin birçok ülkede güçlü talep görmesini sağlıyor. 🍫

Sektörde önemli paya sahip bir diğer ürün grubu ise bisküvi, gofret ve makarna oldu. Bu ürünlerin ihracatı 150 milyon doların üzerine çıkarak sektörün en önemli gelir kalemlerinden biri olmayı sürdürdü. Türkiye özellikle makarna ve un üretiminde dünyanın en büyük üretici ve ihracatçı ülkeleri arasında yer alıyor. 🍝

Türkiye’nin Gıda İhracatında Stratejik Sektör

Hububat, bakliyat ve yağlı tohumlar sektörü Türkiye’nin tarım ve gıda ihracatında en büyük sektörlerden biri konumunda bulunuyor. Türkiye, bu alanda 220’den fazla ülke ve serbest bölgeye ihracat gerçekleştiriyor.

2025 yılı genelinde sektörün toplam ihracatı 12,36 milyar dolar seviyesine ulaşarak bir önceki yıla göre %3,9 büyüme kaydetti. Bu performans, Türkiye’nin küresel gıda ticaretindeki güçlü konumunu koruduğunu gösteriyor. 🌍📦

Bölgesel ihracat dağılımı incelendiğinde ise:

• Orta Doğu: yaklaşık 4 milyar dolar

• Afrika ülkeleri: yaklaşık 2,9 milyar dolar

• Avrupa pazarı: yaklaşık 1,67 milyar dolar

Bu veriler Türkiye’nin özellikle Orta Doğu ve Afrika pazarlarında önemli bir gıda tedarikçisi olduğunu ortaya koyuyor. Coğrafi yakınlık, güçlü lojistik ağ ve rekabetçi üretim kapasitesi Türkiye’nin bu pazarlardaki avantajlarını artırıyor.

Orta Doğu’daki Gerilimler Küresel Ticaret İçin Risk Oluşturuyor ⚠️

Türkiye İhracatçılar Meclisi Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri Sektör Kurulu Başkanı Ahmet Tiryakioğlu, küresel ticarette yaşanan gelişmelerin sektör üzerinde doğrudan etkili olduğunu vurguluyor.

Özellikle Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilimler, enerji ve lojistik hatları üzerinden küresel ticaret için yeni belirsizlikler oluşturuyor. İran ile bağlantılı gelişmeler, bölgedeki ticaret akışlarını ve emtia taşımacılığını yakından etkileyen unsurlar arasında yer alıyor.

Tiryakioğlu’na göre Hürmüz Boğazı çevresinde artan güvenlik riskleri, küresel ticaret açısından kritik bir dar boğaz oluşturuyor. Çünkü dünya enerji ticaretinin önemli bir bölümü bu koridordan geçiyor.

Bu bölgede günlük yaklaşık 20 milyon varil ham petrol, yani küresel tüketimin yaklaşık %20’si taşınıyor. Dolayısıyla burada yaşanabilecek bir gerilim enerji fiyatlarını artırarak tarım ve gıda piyasalarına da dolaylı şekilde yansıyabiliyor. ⛽🌍

İran Pazarı Türk İhracatçıları İçin Kritik Öneme Sahip

Tiryakioğlu, İran’ın hububat, bakliyat ve yağlı tohumlar sektöründe yıllık yaklaşık 4-5 milyar dolarlık ithalat hacmine sahip olduğunu belirtiyor. Bu nedenle İran pazarı, Türk ihracatçıları için Orta Doğu’daki en önemli ticaret partnerlerinden biri olarak öne çıkıyor.

Türkiye ile İran arasındaki ticaretin sürdürülebilir olması, Türk firmalarının Orta Doğu pazarındaki rekabet gücünü koruması açısından büyük önem taşıyor. Özellikle gıda ürünlerinde Türkiye’nin üretim kapasitesi ve lojistik avantajı, bu pazarda önemli fırsatlar yaratıyor.

Küresel Rekabet ve Sektörün Geleceği

Türkiye’nin hububat ve işlenmiş gıda ihracatında güçlü olmasını sağlayan başlıca faktörler şu şekilde sıralanıyor:

✔️ Gelişmiş işlenmiş gıda üretim altyapısı
✔️ Dünya çapında güçlü makarna, un ve bisküvi üretimi
✔️ Geniş ihracat pazarı ağı
✔️ Orta Doğu ve Afrika’ya lojistik avantaj

Ancak küresel pazarda rekabetin giderek arttığına dikkat çekiliyor. Özellikle büyük tarım üreticisi ülkelerin katma değerli gıda üretimine yönelmesi, sektörde rekabeti artıran önemli gelişmeler arasında yer alıyor.

Enerji maliyetleri, lojistik hatlardaki riskler ve jeopolitik gelişmeler ise sektörün önümüzdeki dönemde yakından takip edeceği başlıca faktörler olarak öne çıkıyor. Buna rağmen Türkiye’nin güçlü üretim kapasitesi ve geniş ihracat ağı sayesinde hububat ve işlenmiş gıda ihracatında büyüme potansiyelini koruduğu değerlendiriliyor. 📈🌾