“Yapay Zeka Fabrikaları” KOBİ ve Girişimcilere Seviye Atlatacak: 1 Trilyon Liralık Ekonomik Değer Hedefi

Türkiye, yapay zeka alanında yatırım ve üretim ekosistemini büyütmek için “yapay zeka büyüme bölgeleri” ve “yapay zeka fabrikaları” kuracak. Temel araştırmadan şirketlerin ölçeklenmesine kadar uzanan iki aşamalı fon mekanizması devreye alınırken, KOBİ ve girişimcilere 1000 yapay zeka kuponu tahsis edilecek. Yapay zeka ve veri merkezi alanında 2030’a kadar en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı yatırımın harekete geçirilmesi hedefleniyor.

Türkiye, yapay zeka alanında yatırım, üretim ve girişimcilik ekosistemini büyütmek amacıyla kapsamlı bir destek ve yatırım mekanizmasını uygulamaya alıyor.

2026-2030 dönemi “Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı” kapsamında, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yapay zeka alanındaki özel yatırım planları hayata geçirilecek.

Kamu kaynakları ile özel sektör yatırımlarının ortak hedefler doğrultusunda harekete geçirilmesiyle 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer oluşturulması hedefleniyor.

Bu kapsamda kamu bütçesinin yanı sıra özel sektör yatırımları, uluslararası fonlar, teşvik mekanizmaları ve kamu-özel işbirlikleri kullanılacak.

Bir Yıl İçinde İlk Yapay Zeka Büyüme Bölgesi İlan Edilecek

Türkiye’de büyük ölçekli veri merkezi ve yapay zeka yatırımlarını hızlandırmak amacıyla “yapay zeka büyüme bölgeleri” oluşturulması için düğmeye basıldı.

Bu bölgelerin oluşturulmasıyla birlikte enerji, arazi ve telekomünikasyon altyapısının önceden hazırlanması ve yapay zeka ile veri merkezi yatırımlarının daha hızlı hayata geçirilmesi amaçlanıyor.

Özel statüye sahip olacak bölgelerde hızlandırılmış izin ve ruhsat süreçleri uygulanacak. Bölgeler aynı zamanda yedekli ve yüksek kapasiteli fiber bağlantıya sahip olacak.

Yapay zeka büyüme bölgeleri içerisinde, birden fazla şirketin aynı anda yararlanabileceği “yapay zeka fabrikaları” yer alacak.

Yapay Zeka Fabrikaları Büyük Hesaplama Kapasitesi Sunacak

Düşük karbonlu elektrikle beslenecek yapay zeka fabrikaları, büyük ölçekli hesaplama kapasitesini farklı teknolojik ve operasyonel imkanlarla bir araya getirecek.

Bu merkezlerde veri alanları, model geliştirme araçları, test ortamları, teknik destek ve ürünleştirme hizmetleri sunulacak.

Yapay zeka fabrikalarının yalnızca büyük şirketlere hizmet veren altyapılar olarak değil, aynı zamanda KOBİ’lerin, girişimlerin ve araştırmacıların erişebileceği ortak bir teknoloji altyapısı olarak çalışması hedefleniyor.

Ana veya öncü yatırımcılar ve işletmecilerden, yani ankraj yatırımcılardan, KOBİ'ler, girişimler ve araştırmacılar için kapasite ayırmaları, mentörlük sağlamaları ve yerel ekosistemin gelişmesine katkıda bulunmaları beklenecek.

Bu yapı sayesinde yapay zeka teknolojilerine erişimde yaşanan altyapı ve hesaplama kapasitesi sorunlarının azaltılması, küçük işletmelerin ve girişimlerin yüksek maliyetli teknolojik altyapılara erişiminin kolaylaştırılması amaçlanıyor.

2027 Sonuna Kadar İlk Bölge Faaliyete Geçecek

Türkiye’nin yapay zeka büyüme bölgeleri için belirlediği hedefler de takvimlendirilmiş durumda.

Bir yıllık dönemde ilk yapay zeka büyüme bölgesinin ilan edilmesi ve ankraj yatırımcıların seçilmesi hedefleniyor.

2027 sonuna kadar ise en az bir büyüme bölgesinin ilk faz kapasitesiyle faaliyete geçirilmesi planlanıyor.

2028 sonuna kadar en az 5 yapay zeka büyüme bölgesinin ilan edilmesi, bunlardan en az 3’ünün faaliyete geçmesi öngörülüyor.

Aynı dönem içerisinde en az 3 bölgesel mükemmeliyet merkezi ve 6 erişim noktasının açılması hedefleniyor.

Faaliyete alınan kapasitede ise yüzde 70 kullanım oranına ulaşılması amaçlanıyor.

Bu altyapının hayata geçirilmesiyle yapay zeka fabrikalarının, özellikle KOBİ'ler ve girişimcilerin yapay zeka teknolojilerine erişimini kolaylaştırarak onları bir üst seviyeye taşıması öngörülüyor.

İki Fonlu “Yapay Zeka Finansman Merdiveni” Kurulacak

Türkiye’nin yapay zeka ekosistemine yönelik yatırım planının bir diğer önemli ayağını ise finansman mekanizması oluşturacak.

Temel araştırmadan girişimlerin ölçeklenmesine kadar uzanan süreci desteklemek amacıyla iki fondan oluşan “Yapay Zeka Finansman Merdiveni” kurulacak.

Bu mekanizma kapsamında yapay zeka alanında araştırma yapan ekiplerden ürün-pazar uyumunu kanıtlamış girişimlere kadar farklı aşamalardaki projelere finansman sağlanacak.

Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu’na 10 Milyar Lira Kaynak

Finansman merdiveninin ilk basamağını Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu oluşturacak.

Fon, temel ve uygulamalı araştırmalar ile erken aşama projeleri destekleyecek.

Bu fon aracılığıyla projelere en az 10 milyar lira kaynak aktarılması hedefleniyor.

Desteklenen projelerin ise en az yüzde 40’ının pilot uygulama veya prototip aşamasına ilerlemesi sağlanacak.

Böylece yapay zeka alanındaki bilimsel araştırmaların yalnızca akademik çalışmalar olarak kalmaması, geliştirilen teknolojilerin prototip ve pilot uygulamalar yoluyla gerçek hayatta kullanılabilir ürünlere dönüşmesi amaçlanıyor.

Yapay Zeka Büyüme Fonu 15 Milyar Liralık Kaynak Sağlayacak

Araştırma fonundan olgunlaşarak çıkan veya ürün-pazar uyumunu kanıtlayan yerli girişimler ise 15 milyar lira büyüklüğündeki Yapay Zeka Büyüme Fonu üzerinden desteklenecek.

Fon aracılığıyla en az 20 yapay zeka girişiminin yatırımına katkı sağlanması hedefleniyor.

Kamu kaynaklarının özel sermayeyi harekete geçirmede kaldıraç olarak kullanılması da planlanıyor.

Bu kapsamda kullanılan her birim kamu kaynağına karşılık en az iki birim özel sermayenin harekete geçirilmesi hedefleniyor.

Üç Farklı Finansman Mekanizması Kullanılacak

Yapay Zeka Büyüme Fonu, üç farklı mekanizma üzerinden çalışacak.

Bunlar arasında kamu ile özel yatırımcının eşit koşullarda ortak yatırım yapması, yerli ve yabancı risk sermayesi fonlarına kaynak aktarılması ile girişimlere borçlanma ve garanti desteği sağlanması yer alacak.

Böylece yapay zeka girişimlerinin yalnızca kamu destekleriyle değil, özel sermaye ve uluslararası yatırım mekanizmalarıyla da büyütülmesi amaçlanıyor.

Finansman mekanizması Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ana sorumluluğunda, Hazine ve Maliye Bakanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, TÜBİTAK ve Türkiye Varlık Fonu işbirliğinde yürütülecek.

KOBİ ve Girişimcilere 1000 Yapay Zeka Kuponu Verilecek

Türkiye’nin yapay zeka planında KOBİ'ler ve girişimler için özel bir destek mekanizması da oluşturulacak.

KOBİ'lerin ve girişimlerin yapay zeka alanındaki fikirlerini ürüne dönüştürmesini sağlamak amacıyla ilk 12 ayda en az 1000 yapay zeka kuponu tahsis edilecek.

Bu kuponlarla küçük işletmelerin ve girişimlerin yapay zeka teknolojilerini kullanarak ürün ve hizmet geliştirmelerinin önünün açılması hedefleniyor.

Desteklenen projelerin en az yarısının sahada pilot uygulamaya taşınması, pilot uygulamaların ise en az üçte birinin kalıcı ürün veya hizmete dönüştürülmesi planlanıyor.

Pilot Uygulamalarda Yüzde 10 Verimlilik Hedefleniyor

Yapay zeka kuponları kapsamında gerçekleştirilecek pilot uygulamalarda somut sonuçlara ulaşılması da hedefleniyor.

Pilotlarda ortalama en az yüzde 10 verimlilik veya kalite artışı sağlanması amaçlanıyor.

Aynı zamanda yapay zeka çözümlerinin fikir aşamasından pilot uygulamaya geçiş süresinin en fazla 4 ay, pilot uygulamadan kalıcı ürüne dönüşüm süresinin ise en fazla 6 ay olması hedefleniyor.

Bu takvimle birlikte yapay zeka çözümlerinin uzun geliştirme süreçlerinde kalmadan hızlı şekilde gerçek işletme ortamlarında test edilmesi ve başarılı uygulamaların ürünleştirilmesi amaçlanıyor.

2030’a Kadar 10 Milyar Dolarlık Yapay Zeka Yatırımı Hedefleniyor

Türkiye, yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarında da önemli bir büyüklüğe ulaşmayı planlıyor.

2030’a kadar yapay zeka ve veri merkezi alanında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı yatırımın harekete geçirilmesi ve en az 1 gigavat kurulu güce ulaşılması planlanıyor.

Bu yatırımların teşvik omurgasını ise HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamındaki veri merkezi ve yapay zeka çağrıları oluşturacak.

Bu mekanizmayla Türkiye’nin yüksek hesaplama kapasitesine sahip veri merkezi altyapısının güçlendirilmesi ve yapay zeka yatırımlarının daha geniş bir ekosistem içerisinde büyütülmesi amaçlanıyor.

Uluslararası Yatırımcılar İçin Tek Pencere Sistemi

Türkiye, yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarında uluslararası yatırımcıların da sürece daha hızlı dahil edilmesini hedefliyor.

Uluslararası yatırımcılar için kurulacak tek pencere üzerinden ön uygunluk değerlendirmesi ve yatırım yol haritasının en fazla 30 iş gününde tamamlanması planlanıyor.

Bu sistemle yatırımcıların farklı kurumlarda yürütmesi gereken süreçlerin daha koordineli şekilde ilerletilmesi ve yapay zeka ile veri merkezi yatırımlarının Türkiye’ye çekilmesinin hızlandırılması hedefleniyor.

Yapay Zeka Modellerinde İhracat Hedefi

Türkiye’nin yapay zeka planı yalnızca iç pazardaki kullanım ve yatırımlarla sınırlı kalmayacak.

Sektörel yapay zeka modellerinin ihracatının artırılması da hedefler arasında bulunuyor.

Bu kapsamda 2028 sonuna kadar en az 10 lisanslama veya ortak geliştirme anlaşmasına, 3 öncelikli pazarda aktif ortaklığa ve yurt dışında en az 25 kurumsal konuşlandırmaya ulaşılması amaçlanıyor.

Ayrıca sektörel yapay zeka modellerinden en az 100 milyon lira model ihracat geliri elde edilmesi hedefleniyor.

Böylece Türkiye’nin yapay zeka alanındaki hedefi yalnızca teknoloji kullanıcısı olmakla sınırlı tutulmayacak; araştırma, geliştirme, girişimcilik, ürünleştirme, yatırım ve ihracatı kapsayan bütüncül bir ekosistem oluşturulması amaçlanacak.

Türkiye Yapay Zeka Ekosistemini Baştan Sona Büyütmeyi Hedefliyor

2026-2030 dönemini kapsayan Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı kapsamında oluşturulacak yapay zeka büyüme bölgeleri, yapay zeka fabrikaları, finansman mekanizmaları ve yapay zeka kuponları, Türkiye’nin yapay zeka alanındaki yatırım ve üretim kapasitesinin artırılmasında önemli araçlar olacak.

Bir taraftan büyük ölçekli veri merkezi ve hesaplama altyapısının oluşturulması planlanırken, diğer taraftan KOBİ'lerin, girişimlerin ve araştırmacıların bu altyapılara erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.

Temel araştırmadan prototipe, prototipten ürüne, üründen ölçeklenmeye ve ihracata kadar uzanan bir sistem kurulması planlanıyor.

Bu kapsamda kamu kaynaklarının özel sermayeyi harekete geçirecek şekilde kullanılması, yapay zeka girişimlerinin büyütülmesi, yüksek teknoloji yatırımlarının hızlandırılması ve Türkiye’nin küresel yapay zeka ekosistemindeki konumunun güçlendirilmesi hedefleniyor.

Türkiye’nin yapay zeka alanında 2030’a kadar en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı yatırım, 1 gigavat kurulu güç ve 1 trilyon lirayı aşan ekonomik değer oluşturma hedefleri, söz konusu dönüşümün ölçeğini ortaya koyuyor.

Kaynak AA Haber