Türkiye'de AR-GE Harcamaları 253,5 Milyar Liraya Ulaştı: En Büyük Pay Üniversitelere Ayrıldı
Türkiye'de araştırma ve geliştirme (AR-GE) faaliyetlerine yönelik kamu yatırımları artmaya devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan "Merkezi Yönetim Bütçesinden Araştırma Geliştirme Faaliyetleri İçin Ayrılan Ödenek ve Harcamalar-2026" bültenine göre, 2025 yılında merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetleri için toplam 253 milyar 544 milyon lira harcama gerçekleştirildi.
Açıklanan veriler, üniversitelere ayrılan kaynakların AR-GE harcamalarında en büyük payı aldığını ortaya koyarken, 2026 yılı için ayrılan bütçede de artış öngörüldü.
2025 Yılında AR-GE Faaliyetlerine 253,5 Milyar Lira Harcandı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanan "Merkezi Yönetim Bütçesinden Araştırma Geliştirme Faaliyetleri İçin Ayrılan Ödenek ve Harcamalar-2026" bültenine göre, merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetleri için 2025 yılında toplam 253 milyar 544 milyon lira harcama yapıldı.
Söz konusu harcama, Türkiye'nin bilim, teknoloji, inovasyon ve yüksek katma değerli üretim hedefleri doğrultusunda AR-GE yatırımlarına verdiği önemin sürdüğünü ortaya koydu.
AR-GE Harcamalarının Bütçe ve Milli Gelirdeki Payı Açıklandı
Verilere göre AR-GE harcamalarının merkezi yönetim bütçesi içindeki payı yüzde 1,58 olarak gerçekleşti.
Aynı dönemde 253 milyar 544 milyon liralık AR-GE harcamasının, 63 trilyon 20 milyar 906 milyon lira seviyesindeki Gayri Safi Yurt İçi Hasıla (GSYH) içerisindeki payı ise yüzde 0,4 olarak hesaplandı.
Bu veriler, kamu kaynaklarının araştırma ve geliştirme faaliyetlerine ayrılan bölümünün büyüklüğünü ortaya koyarken, AR-GE'nin ekonomik büyüme içerisindeki ağırlığını da gözler önüne serdi.
2026 Yılında AR-GE İçin Ayrılan Kaynak 308,6 Milyar Liraya Yükseldi
Bütçe başlangıç ödenekleri esas alınarak yapılan tahmini sonuçlara göre, 2026 yılında merkezi yönetim bütçesinden AR-GE faaliyetleri için toplam 308 milyar 568 milyon lira kaynak tahsis edildi.
Bu ödenek, bir önceki yıla göre AR-GE yatırımlarının artırılmasının hedeflendiğini gösterirken, bilimsel araştırmalar, teknoloji geliştirme ve yenilikçilik faaliyetlerine yönelik kamu desteğinin güçlenerek devam edeceğine işaret etti.
AR-GE Harcamalarında En Büyük Pay Üniversitelere Ayrıldı
Merkezi yönetim bütçesinden yapılan AR-GE harcamaları sosyoekonomik hedeflere göre sınıflandırıldığında, 2025 yılında en yüksek pay yüzde 64,9 ile genel bilgi gelişimi kapsamında üniversitelere ayrıldı.
Harcamaların dağılımı şu şekilde gerçekleşti:
Yüzde 64,9 – Genel bilgi gelişimi (Üniversiteler)
Yüzde 11,5 – Endüstriyel üretim ve teknoloji
Yüzde 5 – Genel bilgi gelişimi (Diğer kaynaklardan finanse edilen)
Yüzde 4,4 – Tarım
Yüzde 4,4 – Eğitim
Bu dağılım, yükseköğretim kurumlarının Türkiye'nin araştırma ve geliştirme ekosistemindeki merkezi rolünü bir kez daha ortaya koydu.
2026 Bütçesinde de Üniversiteler İlk Sırada Yer Alacak
Bütçe başlangıç ödenekleri esas alınarak yapılan tahminlere göre, 2026 yılında da en büyük ödeneğin yüzde 69,5 ile genel bilgi gelişimi kapsamında üniversitelere ayrılması öngörülüyor.
Sosyo-ekonomik hedeflere göre ödenek dağılımında;
Yüzde 69,5 – Genel bilgi gelişimi (Üniversiteler)
Yüzde 8,9 – Endüstriyel üretim ve teknoloji
Yüzde 5,5 – Genel bilgi gelişimi (Diğer kaynaklardan finanse edilen)
Yüzde 4,7 – Tarım
Yüzde 4 – Savunma
alanları öne çıktı.
Bu tablo, üniversitelerin yanı sıra sanayi, tarım ve savunma teknolojilerine yönelik AR-GE yatırımlarının da öncelikli alanlar arasında yer aldığını gösteriyor.
Uluslararası AR-GE Programlarına 1,82 Milyar Liralık Kaynak Aktarıldı
Merkezi yönetim bütçesinden uluslararası AR-GE programlarına 2025 yılında toplam 1,82 milyar lira kaynak ayrıldı.
AR-GE programlarının alt kategorilerine göre;
987 milyon lira ile Avrupa çapında yürütülen AR-GE programları ilk sırada yer aldı.
435 milyon lira ile ikili veya çok taraflı kamu AR-GE programları için ayrılan fonlar ikinci sırada bulundu.
402 milyon lira ise uluslararası AR-GE faaliyeti yürüten kuruluşlara gönderilen kamu fonu olarak kullanıldı.
Bu kaynaklar, Türkiye'nin uluslararası bilimsel iş birlikleri ve ortak araştırma projelerindeki etkinliğini artırmayı hedefliyor.
2026 Yılında Uluslararası AR-GE Programlarına Ayrılan Kaynak Artacak
Bütçe başlangıç ödeneğine göre, 2026 yılında uluslararası AR-GE programlarına toplam 1,95 milyar lira tahsis edildi.
Kaynak dağılımında;
1 milyar lira ile Avrupa çapında yürütülen AR-GE programları ilk sırada yer aldı.
489 milyon lira ile uluslararası AR-GE faaliyeti yürüten kuruluşlara ait fonlar ikinci sırada bulundu.
460 milyon lira ise ikili veya çok taraflı uluslararası AR-GE programlarına ayrıldı.
Bu artış, Türkiye'nin uluslararası araştırma ağlarına entegrasyonunu güçlendirme ve küresel bilimsel iş birliklerini artırma hedefinin sürdüğünü ortaya koyuyor.
