AFAD’dan Marmara’daki Sanayi Bölgeleri İçin Yeni Afet Modeli: RESMAR Tamamlandı

Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD), Marmara Bölgesi'ndeki Organize Sanayi Bölgeleri'nin (OSB) afetlere karşı dirençliliğini artırmak ve afet sonrasında kritik hizmetlerin kesintisiz devam etmesini sağlamak amacıyla hazırladığı Riskli Endüstriyel Sanayi Bölgelerinde İş Sürekliliği ve Afetlere Dirençlilik Modeli (RESMAR) Projesi'ni tamamladı.

2024 yılında başlatılan proje kapsamında sanayi bölgelerinin karşı karşıya kalabileceği riskler ayrıntılı şekilde analiz edilirken, elektrik, su, doğal gaz, haberleşme, ulaşım ve güvenlik gibi kritik altyapı hizmetlerinin afet sonrasında sürdürülebilirliği için iş sürekliliği planları hazırlandı.

Hazırlanan model kapsamında oluşturulan planlar, sahada gerçekleştirilen çalışmalar ve tatbikatlarla test edilerek eksikliklerin belirlenmesi ve giderilmesi sağlandı.

AFAD'ın geliştirdiği RESMAR modelinin önümüzdeki dönemde Türkiye genelindeki sanayi bölgelerine yaygınlaştırılması planlanıyor.

RESMAR Projesi ile OSB’lerin Afetlere Dayanıklılığı Artırılacak

Marmara Bölgesi, Türkiye'nin sanayi üretimi ve ekonomik faaliyetleri açısından kritik bir konumda bulunuyor. Bölgede yoğunlaşan Organize Sanayi Bölgeleri, çok sayıda işletme ve üretim tesisinin yanı sıra enerji, su, ulaşım ve haberleşme gibi birbirine bağlı kritik altyapıları da barındırıyor.

Bu nedenle herhangi bir afet sırasında yalnızca tek bir altyapı unsurunda meydana gelebilecek kesintinin, birbirine bağlı diğer hizmetleri de etkileyebilmesi önemli bir risk oluşturuyor.

AFAD tarafından hazırlanan RESMAR Projesi, tam da bu noktada OSB'lerin afetlere karşı hazırlık seviyesini yükseltmeyi ve afet sonrasında üretim ile kritik hizmetlerin mümkün olan en kısa sürede sürdürülebilmesini amaçlıyor.

Proje kapsamında her OSB için afet sırasında kesintiye uğramaması gereken kritik hizmetler tek tek belirlendi.

Bu kapsamda;

• Elektrik

• Su

• Doğal gaz

• Atık su

• Ulaşım

• Güvenlik

• Haberleşme

• Bilgi teknolojileri

gibi hizmetlerin birbirleriyle olan bağlantıları ve olası bir afet sırasında birbirlerini nasıl etkileyebilecekleri incelendi.

Böylece yalnızca tek tek altyapıların değil, OSB'nin tamamının bir sistem olarak afetlere karşı dayanıklılığının artırılması hedeflendi.

Her Kritik Hizmet İçin Ayrı İş Sürekliliği Planı Hazırlandı

RESMAR Projesi'nin önemli aşamalarından birini iş sürekliliği planlarının hazırlanması oluşturdu.

Çalışmalarda, afet sonrasında ortaya çıkabilecek farklı senaryolar dikkate alındı. Bu kapsamda altyapı hasarları, personel ve ekipman yetersizliği, tedarik zincirindeki kesintiler ve haberleşme sorunları gibi riskler değerlendirildi.

Her bir kritik hizmet için, olası bir kesinti yaşanması halinde hizmetin ne kadar süre içerisinde yeniden devreye alınması gerektiği belirlendi.

Kritik hizmetler için ayrı ayrı hazırlanan iş sürekliliği planları daha sonra tek bir kriz yönetim sistemi altında birleştirildi.

Bu kapsamda “Çatı Plan” adı verilen bütünleşik bir kriz yönetim planı oluşturuldu.

Çatı Plan ile afet sırasında;

Kriz yönetim ekibinin nasıl devreye gireceği, kararların kim tarafından alınacağı, görev ve sorumlulukların nasıl dağıtılacağı ve kritik hizmetlerin hangi öncelik sırasına göre yeniden işler hale getirileceği önceden belirlenmiş oldu.

Planlarda ayrıca kritik personel ve iletişim bilgileri, öncelik listeleri, haritalar ve saha ekiplerinin kullanacağı eylem kartları gibi operasyon sırasında ihtiyaç duyulabilecek bilgiler de yer aldı.

Bu yaklaşım sayesinde afet meydana geldiğinde karar alma süreçlerinin mümkün olduğunca hızlandırılması ve müdahale ekiplerinin önceden belirlenmiş görevler doğrultusunda hareket edebilmesi amaçlanıyor.

RESMAR Modeli Sahada Test Edildi

Hazırlanan planların yalnızca kâğıt üzerinde kalmaması için proje kapsamında saha çalışmaları ve tatbikatlar gerçekleştirildi.

Bu kapsamda Tuzla Kimya Sanayicileri OSB, İstanbul Anadolu Yakası OSB ve Birlik OSB'nin de aralarında bulunduğu 9 OSB'de eğitim ve saha çalışmaları yapıldı.

Yaklaşık 50 OSB yöneticisi ve teknik personele iş etki analizi, risk değerlendirmesi ve iş sürekliliği planlarının hazırlanması konularında eğitim verildi.

Eğitimlerde OSB'lerin afetlere karşı mevcut durumlarının değerlendirilmesi, kritik hizmetlerin belirlenmesi ve olası kesintilere karşı uygulanabilecek çözüm yolları üzerinde duruldu.

3 OSB’de Kriz Senaryoları Test Edildi

RESMAR Projesi kapsamında hazırlanan planların uygulanabilirliğini görmek amacıyla 29-31 Temmuz 2026 tarihlerinde üç OSB'de masa başı tatbikatlar gerçekleştirildi.

Tatbikatlarda olası bir afet sırasında ortaya çıkabilecek kriz senaryoları üzerinden;

Kriz yönetimi, karar alma mekanizmaları, görev dağılımı ve kritik hizmetlerin devamlılığı test edildi.

Bu çalışmalar sayesinde hazırlanan planların güçlü ve geliştirilmesi gereken yönleri ortaya çıkarıldı.

Tatbikatların ardından belirlenen eksikliklerin giderilmesi ve hazırlanan planların düzenli olarak güncellenmesi kararlaştırıldı.

Bu yaklaşım, afetlere hazırlığın tek seferlik bir çalışma olarak değil, sürekli geliştirilen ve güncellenen bir süreç olarak ele alınmasını sağlıyor.

Yurt Dışındaki Afet Yönetimi Modelleri de İncelendi

RESMAR Projesi kapsamında yalnızca Türkiye'deki uygulamalar değerlendirilmedi. Projenin geliştirilme sürecinde yurt dışındaki iş sürekliliği ve afet yönetimi uygulamaları da incelendi.

Bu kapsamda Hollanda, Madrid ve Barselona'da uygulanan iş sürekliliği ve afet yönetimi modelleri araştırıldı.

Yurt dışındaki uygulamalardan elde edilen deneyimler değerlendirilerek, Marmara Bölgesi'ndeki OSB'lerin ihtiyaçlarına uygun bir model oluşturulmasına katkı sağlandı.

Böylece RESMAR kapsamında hazırlanan modelin, hem Türkiye'nin sanayi bölgelerinin mevcut yapısına hem de uluslararası iş sürekliliği ve afet yönetimi yaklaşımlarından elde edilen deneyimlere dayanması hedeflendi.

RESMAR Modelinin Türkiye Geneline Yaygınlaştırılması Planlanıyor

AFAD'ın tamamladığı RESMAR Projesi ile Marmara Bölgesi'ndeki sanayi bölgelerinin afet sonrası iş sürekliliğinin güçlendirilmesi ve kritik altyapı hizmetlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için kapsamlı bir model ortaya konuldu.

Model kapsamında elektrikten suya, doğal gazdan haberleşmeye kadar sanayi bölgelerinin faaliyetlerini sürdürebilmesi açısından kritik öneme sahip hizmetlerin birbirleriyle olan bağımlılıkları analiz edildi.

Hazırlanan iş sürekliliği planları, kriz yönetim mekanizmaları ve saha tatbikatları sayesinde OSB'lerin afetlere hazırlık seviyesinin yükseltilmesi amaçlandı.

Projenin bir sonraki önemli adımı ise oluşturulan bu modelin Türkiye genelindeki sanayi bölgelerine yaygınlaştırılması olacak.

Bu kapsamda RESMAR'ın, Türkiye'nin sanayi altyapısının afetlere karşı daha dirençli hale getirilmesine ve olası afetlerde üretim kayıplarının, hizmet kesintilerinin ve ekonomik etkilerin azaltılmasına katkı sağlaması bekleniyor.