Türkiye’de Hayvansal Atıklardan Enerji Potansiyeli: 5 Milyar Metreküp Biyometan ve 10 Milyar kWh Elektrik

Türkiye'de hayvancılık faaliyetleri sonucu ortaya çıkan atıklar, çevresel etkilerinin yanı sıra enerji üretimi açısından da önemli bir potansiyel taşıyor. Büyükbaş hayvan gübresi başta olmak üzere hayvansal atıkların biyogaz tesislerinde değerlendirilmesiyle hem metan emisyonlarının azaltılması hem de elektrik ve ısı üretimi mümkün olabiliyor.

Türkiye'de hayvansal atıklardan yıllık 4-5 milyar metreküp biyometan ve yaklaşık 8-10 milyar kilovatsaat elektrik üretme potansiyeli bulunuyor.

Hayvansal atıkların oksijensiz ortamda parçalanmasıyla elde edilen biyogazın enerji üretiminde kullanılması, atıkların ekonomik değere dönüştürülmesini sağlıyor. Süreç sonunda ortaya çıkan organik materyal ise uygun koşullarda gübre olarak değerlendirilebiliyor.

Hayvansal Atıklar Enerjiye Dönüşebilir

Hayvancılık faaliyetleri sırasında ortaya çıkan gübre ve diğer organik atıklar, kontrolsüz şekilde depolandığında çevresel etkiler oluşturabiliyor. Özellikle oksijensiz koşullarda depolanan gübrelerde metan gazı oluşabiliyor.

Biyogaz tesislerinde ise organik atıklar kontrollü ve kapalı sistemlerde işlenerek ortaya çıkan gaz enerji üretiminde kullanılabiliyor.

Bu yöntem sayesinde hayvansal atıkların yalnızca bertaraf edilmesi değil, aynı zamanda yerli ve yenilenebilir enerji kaynağına dönüştürülmesi mümkün hale geliyor.

Biyogaz üretim sürecinin ardından ortaya çıkan organik materyalin de uygun koşullarda tarımsal üretimde değerlendirilmesiyle enerji üretimi ile tarımsal kullanım arasında döngüsel bir yapı oluşturulabiliyor.

Türkiye’de 17,7 Milyon Büyükbaş ve 57,8 Milyon Küçükbaş Bulunuyor

Türkiye'nin hayvansal varlığı, atıklardan enerji üretimi açısından önemli bir kaynak oluşturuyor.

AA muhabirinin, Türkiye İstatistik Kurumunun (TÜİK) 2025 yılı hayvansal üretim istatistikleri ile Tarım ve Orman Bakanlığının aynı döneme ilişkin verilerinden derlediği bilgilere göre, 31 Aralık 2025 itibarıyla Türkiye'de 17 milyon 709 bin büyükbaş, 57 milyon 874 bin küçükbaş ve 394 milyon 32 bin kümes hayvanı bulunuyor.

Bu geniş hayvan varlığı, düzenli ve kontrollü şekilde yönetilebildiği takdirde biyogaz ve biyometan üretimi açısından önemli bir hammadde potansiyeli oluşturuyor.

Özellikle büyükbaş hayvan gübresinin biyogaz tesislerinde değerlendirilmesi, hem atık yönetimine hem de enerji üretimine katkı sağlayabilecek yöntemlerden biri olarak öne çıkıyor.

Hayvansal Atıklardan Yıllık 4-5 Milyar Metreküp Biyometan Potansiyeli

Atık Yönetimi ve Atıktan Enerji Üreticileri Derneği (TAYED) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Rıza Öner, hayvan varlığından kaynaklanan atıkların önemli bir enerji kaynağı olduğunu belirtti.

Öner, Türkiye'nin sahip olduğu potansiyele ilişkin şu değerlendirmeyi yaptı:

"Yıllık 4–5 milyar metreküp biyometan ve yaklaşık 8–10 milyar kilovatsaat elektrik üretimi potansiyelinden söz ediyoruz."

Bu potansiyel, hayvansal atıkların yalnızca çevresel açıdan yönetilmesi gereken bir unsur olmadığını, aynı zamanda yenilenebilir enerji üretiminde kullanılabilecek yerli bir kaynak olduğunu ortaya koyuyor.

Biyogazın arıtılarak biyometana dönüştürülmesi halinde ise gerekli kalite koşullarının sağlanmasıyla doğal gaza alternatif olarak kullanılabilmesi mümkün olabilecek.

Biyogaz Tesisleri Metanın Yakalanmasını Sağlıyor

Öner, gübrenin oksijensiz koşullarda depolandığı çukur ve havuzlarda metan oluştuğunu ve atmosfere salınan bu gazın küresel ısınmayı artırdığını ifade etti.

Biyogaz tesislerinde ise organik maddeler kapalı reaktörlerde işleniyor. Bu süreçte ortaya çıkan gaz elektrik ve ısı üretiminde kullanılabiliyor. Gazın arıtılmasıyla biyometan elde edilmesi de mümkün oluyor.

Öner, biyogaz tesislerinin çevresel ve enerji boyutunun birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirterek şöyle konuştu:

"Türkiye açısından çevresel kazanım, hayvansal atıkların kontrollü bir yönetim sürecine alınması ve bu atıklardan yerli, yenilenebilir enerji üretilmesi. Dolayısıyla biyogaz tesislerini değerlendirirken elektrik üretiminin yanında, üstlendikleri atık yönetimi işlevini de dikkate almak gerekiyor."

Bu yaklaşım, biyogaz tesislerinin yalnızca elektrik üreten enerji tesisleri olarak değil, aynı zamanda hayvansal atıkların kontrollü şekilde yönetilmesine katkı sağlayan tesisler olarak ele alınmasını gerektiriyor.

Hayvansal Atıklardan Enerji Üretiminde Ekonomik Sürdürülebilirlik Sorunu

Hayvansal atıklardan enerji üretiminin önündeki en önemli sorunlardan birinin tesislerin ekonomik sürdürülebilirliği olduğu belirtiliyor.

Öner, biyogazdan elektrik üretiminde yüksek yatırım ve işletme maliyetleri bulunduğunu, bunun yanı sıra artan atık tedarik maliyetlerinin de tesislerin ekonomik yapısını zorladığını ifade etti.

Geçmişte hayvancılık işletmelerinin bertaraf etmek zorunda oldukları atıkları biyogaz tesislerine bedelsiz verdiğini anlatan Öner, sektörün gelişmesiyle birlikte bu atıkların yüksek fiyatlarla satılmaya başlandığını ve bunun tesislerin maliyetlerini artırdığını söyledi.

Bu durum, biyogaz tesislerinin enerji üretim maliyetlerinin yükselmesine ve mevcut destek mekanizmalarının öneminin artmasına neden oluyor.

YEKDEM Sonrası Biyogaz Tesisleri İçin Yeni Destek İhtiyacı

Öner, mevcut Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması (YEKDEM) desteklerinin sona ermesinin ardından bazı tesislerin serbest piyasa fiyatlarıyla maliyetlerini karşılamakta zorlanabileceğini belirtti.

Bu nedenle bazı biyogaz tesislerinin kapanma riskiyle karşı karşıya kalabileceğini ifade eden Öner, sektörün sürdürülebilirliği açısından yeni destek mekanizmalarına ihtiyaç bulunduğunu dile getirdi.

Hayvansal atıklardan enerji üretiminin sürdürülebilir şekilde devam edebilmesi için enerji üretiminin yanı sıra atık yönetimi ve tarımsal kullanımın da birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Biyogaz Biyometana Dönüştürülerek Doğal Gaza Alternatif Olabilir

Hayvansal atıklardan elde edilen biyogazın arıtılarak biyometana dönüştürülmesi, enerji üretiminde yeni bir kullanım alanı oluşturabilir.

Öner, biyometanın gerekli kalite koşullarını sağlaması halinde doğal gaz yerine kullanılabilmesi için mevzuat, altyapı ve destek mekanizmalarının oluşturulması gerektiğini aktardı.

Bu kapsamda biyogazın yalnızca elektrik üretiminde kullanılması yerine, arıtılarak biyometana dönüştürülmesi ve farklı enerji kullanım alanlarına kazandırılması, hayvansal atıkların ekonomik değerinin artırılmasına katkı sağlayabilir.

Bir İneğin Yıllık Gübresi 5 Aylık Hane Elektriğini Karşılayabilir

Hayvansal atıkların enerji değerini günlük yaşam üzerinden örneklendiren Öner, bir büyükbaş hayvanın yıllık gübresinin biyogaz tesisinde değerlendirilmesiyle ortaya çıkabilecek elektrik miktarına dikkat çekti.

Öner, şöyle konuştu:

"Bir ineğin bir yılda ürettiği gübrenin biyogaz tesisinde değerlendirilmesiyle 1000 kilovatsaat elektrik elde edildiğini varsayarsak, bu miktar yılda 2 bin 400 kilovatsaat elektrik tüketen bir hanenin 5 aylık ihtiyacını karşılayabilir."

Bu örnek, hayvansal atıkların sahip olduğu enerji değerinin günlük elektrik tüketimi açısından da önemli bir karşılığı bulunduğunu gösteriyor.

Elektrik üretiminin ardından biyogaz tesislerinde ortaya çıkan sıvı ve katı fermente ürünler de uygun koşullarda tarımda kullanılabiliyor.

Böylece enerji üretiminden sonra kalan besin maddelerinin yeniden toprağa kazandırılması ve atığın farklı aşamalarda ekonomik değere dönüştürülmesi mümkün olabiliyor.

Türkiye’de Yaklaşık 100 Biyogaz Tesisi Elektrik Üretiyor

Türkiye'de hayvansal ve bitkisel atıklardan elde edilen biyogazı elektrik üretiminde kullanan yaklaşık 100 tesis bulunuyor.

Öner'in verdiği bilgilere göre, toplam 313 megavat kurulu güce sahip bu tesisler yılda yaklaşık 2,4 milyar kilovatsaat elektrik üretebiliyor.

Mevcut tesislerin üretim kapasitesi, Türkiye'nin hayvansal ve bitkisel atıkların enerjiye dönüştürülmesi konusunda oluşturduğu mevcut altyapıyı ortaya koyarken, hayvansal atıkların tamamının daha etkin şekilde değerlendirilmesi halinde ortaya çıkabilecek potansiyelin çok daha yüksek olabileceği belirtiliyor.

Hayvansal Atıklar İçin Enerji ve Tarım Birlikte Değerlendirilebilir

Türkiye'nin hayvansal varlığı, biyogaz ve biyometan üretimi açısından önemli bir kaynak oluşturuyor. Yıllık 4-5 milyar metreküp biyometan ve 8-10 milyar kilovatsaat elektrik potansiyeli, hayvancılık faaliyetlerinden ortaya çıkan atıkların enerji sistemine kazandırılabileceğini gösteriyor.

Biyogaz tesislerinin yaygınlaşmasıyla birlikte hayvansal atıkların kontrollü yönetilmesi, metan emisyonlarının azaltılması, elektrik ve ısı üretimi ve süreç sonunda ortaya çıkan organik materyalin tarımda kullanılması aynı sistem içerisinde değerlendirilebiliyor.

Ancak sektörün sürdürülebilirliği açısından yatırım ve işletme maliyetleri, atık tedarik maliyetleri ve destek mekanizmalarının devamlılığı önemli başlıklar olarak öne çıkıyor.

Kaynak AA Haber